Wspinaczka dla dzieci – od ilu lat i czy to bezpieczne?

Wspinaczka wygląda na sport ryzykowny — i to pierwsze, o co pytają rodzice. W rzeczywistości dziecko na ściance jest pod asekuracją przez cały czas, a najczęstsze kontuzje w tym sporcie to otarcia dłoni. Poniżej to, co warto wiedzieć przed pierwszymi zajęciami.

Od ilu lat dziecko może się wspinać

Wcześniej, niż się wydaje — bo wspinanie jest naturalnym ruchem, którego nikt nie musi uczyć. Czterolatek wchodzi na drabinkę bez instrukcji.

• 4–6 lat — zajęcia na niskich ściankach boulderowych i na trawersach, blisko ziemi, w formie zabawy. Dużo gier ruchowych, mało techniki.
• 6–9 lat — pierwsze wspinanie z liną na wysokie ściany, nauka poruszania się po chwytach, praca nóg.
• 9–12 lat — technika, czytanie drogi, pierwsze trudniejsze przewieszenia, czasem zawody w kategoriach młodzieżowych.
• 12 lat i więcej — trening siłowy dostosowany do wieku, drogi na trudność i na czas, ścieżka zawodnicza.

Nie ma tu wieku, po którym jest „za późno". Dziesięciolatek zaczynający od zera dogoni rówieśników w kilka miesięcy, bo ma już siłę i koordynację, których czterolatek dopiero się uczy.

Bouldering czy wspinaczka z liną?

To dwie różne rzeczy i warto wiedzieć, na którą zapisujesz dziecko.

Bouldering to wspinanie bez liny, na niskich ścianach, nad grubymi materacami. Drogi są krótkie, za to trudne — chodzi o rozwiązanie „problemu" w kilku ruchach. Dziecko wspina się samo, schodzi lub zeskakuje, nie potrzebuje partnera. To najczęstszy start dla najmłodszych.

Wspinaczka z liną odbywa się na wysokich ścianach, z asekuracją. Na zajęciach dla dzieci najczęściej używa się autoasekuracji — urządzenia, które samo hamuje i opuszcza wspinacza na dół. Dzięki temu dziecko nie zależy od drugiej osoby, a instruktor może pilnować całej grupy.

Większość szkółek łączy obie formy: rozgrzewka i gry na boulderze, potem drogi z liną.

Czy to bezpieczne?

Statystycznie wspinaczka na ściance wypada lepiej niż wiele sportów zespołowych — nie ma tu kontaktu z przeciwnikiem, nagłych zmian kierunku ani zderzeń. Ryzyko kontrolują trzy rzeczy:

• Asekuracja od pierwszej minuty. Przy linie dziecko jest wpięte w uprząż, przy boulderze wysokość jest ograniczona, a pod ścianą leżą materace.
• Instruktor, nie opiekun. Zajęcia prowadzi osoba z uprawnieniami — warto zapytać o instruktora wspinaczki Polskiego Związku Alpinizmu albo instruktora sportu w tej specjalności.
• Wielkość grupy. Przy linie jeden instruktor nie powinien mieć więcej niż 6–8 dzieci; przy boulderze może być ich nieco więcej.

Realne urazy w tym sporcie u dzieci to przede wszystkim otarte dłonie i nadwyrężone palce — te drugie wtedy, gdy za wcześnie wprowadza się trening siłowy. Dobry trener u młodszych dzieci nie każe wisieć na chwytotablicy (campusie). Jeśli widzisz to na zajęciach dla dziesięciolatków, zapytaj dlaczego.

Jaki sprzęt jest potrzebny

Na start żaden — i to jedna z zalet tego sportu.

• Buty wspinaczkowe — wypożyczalnia jest na każdej ściance. Własne warto kupić po kilku miesiącach, gdy wiadomo, że dziecko zostaje. Uwaga: butów się nie kupuje „na wyrost", muszą ciasno przylegać.
• Uprząż — też z wypożyczalni, a przy boulderze w ogóle niepotrzebna.
• Magnezja — woreczek do rąk; w wielu obiektach dla dzieci używa się magnezji w płynie albo wcale.
• Ubranie — wygodne, sportowe, nie krępujące ruchów. Długie spodenki chronią kolana przy tarciu o ścianę.

Co wspinaczka daje dziecku

Rzeczy, których nie widać od razu:

• Siłę funkcjonalną całego ciała. Przyciąganie się na rękach, praca nóg, napięcie brzucha — wszystko naraz, bez sztangi.
• Planowanie ruchu. Droga na ścianie to zagadka: trzeba zobaczyć sekwencję chwytów, zanim zacznie się wspinać. To realny trening myślenia przestrzennego.
• Oswajanie strachu. Dziecko samo decyduje, jak wysoko wejdzie, i samo przekracza swoją granicę. Trudno o lepszą lekcję sprawczości.
• Sport bez przegranych. Na ściance nie ma przeciwnika i nie ma meczu do przegrania — dziecko rywalizuje wyłącznie z drogą. Dla dzieci źle znoszących rywalizację to często jedyny sport, który się przyjmuje.

Jeśli dziecko wyraźnie potrzebuje drużyny i kontaktu z rówieśnikami, lepiej sprawdzi się koszykówka albo piłka nożna. Wspinaczka świetnie natomiast uzupełnia gimnastykę — obie budują tę samą świadomość ciała.

Na co patrzeć na pierwszych zajęciach

Rozgrzewka przed ścianą. Palce i nadgarstki też trzeba rozgrzać. Grupa, która wchodzi na ścianę prosto z szatni, pracuje niedbale.

Instruktor sprawdza wpięcie. Przy linie każde wpięcie powinno być kontrolowane, zanim dziecko ruszy w górę — za każdym razem, nie raz na początku zajęć.

Dziecko schodzi, a nie zeskakuje. Na boulderze schodzenie w dół to umiejętność, której się uczy. Zeskakiwanie z góry na materac to najczęstsza przyczyna urazów stawu skokowego.

Nikt nikogo nie popycha w górę. Dobry trener zachęca, ale nie zmusza. Wysokość to indywidualna sprawa dziecka i w tym sporcie szczególnie to widać.

Gdzie szukać

W naszym katalogu jest 46 ścianek i klubów wspinaczkowych we wszystkich siedmiu miastach — najwięcej w Krakowie, Wrocławiu i Poznaniu. Pełną listę z dzielnicami i mapą znajdziesz w sekcji wspinaczka.

Prawie każda ścianka pozwala przyjść na pojedyncze wejście. Zrób to przed zapisaniem na semestr — po godzinie widać, czy dziecko chce wracać na ścianę, czy woli zostać na materacu.